<< Geri Yazdır

Hiperglisemik Aciller

Aslı NAR*, Miyase BAYRAKTAR*

 

* Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Endokrinoloji ve Metabolizma Ünitesi, ANKARA

 

Ketoasidoz ve hiperozmolar hiperglisemi diyabetin en ağır akut metabolik komplikasyonlarındandır. Her ikisi de, hem tip 1 hem de tip 2 diabetes mellitus (DM)'da ortaya çıkabilmektedir. Diyabetik ketoasidozda mortalite oranı iyi ellerde %5'in altında iken hiperozmolar hiperglisemik durum (HHD)'da halen %15 gibi yüksek düzeydedir. Diyabetin bu akut komplikasyonlarında prognoz yaş ilerledikçe, koma ve hipotansiyon varlığında kötüleşmektedir. Her iki durumun altında yatan mekanizma, dolaşımdaki insülinin etkin fonksiyonunda azalma ve beraberinde glukagon, katekolaminler gibi karşıt düzenleyici hormonlarda artış olmasıdır. Diyabetik ketoasidoz (DKA) ve HHD'nin sıklıkla ortaya çıkmasını kolaylaştıran faktör infeksiyondur. Ayrıca, serebrovasküler olay, alkol kullanımı, pankreatit, miyokard infarktüsü, travma ve ilaçlar da DKA ve HHD'yi agreve edebilirler. Fizik incelemede, deri turgorunda azalma, Kusmall solunum (DKA'da), taşikardi, hipotansiyon, mental durum bozuklukları, şok ve sonuçta koma (HHD'de daha sık) saptanabilir. DKA tanı kriterleri; kan glukozunun 250 mg/dL'nin üzerinde olması, arteryel pH < 7.3, bikarbonat < 15 mEq/L ve orta derecede ketonüri veya ketonemi olmasıdır. HHD'de tanı kriterleri; kan glukozunun 600 mg/dL'nin üzerinde olması, arteryel pH > 7.3, bikarbonat > 15 mEq/L, etkin serum ozmolalitesi > 320 mOsm/kg H2O ve hafif ketonüri veya ketonemi varlığıdır. DKA ve HHD'de başarılı bir tedavi için, dehidratasyon, hiperglisemi ve elektrolit dengesi bozukluklarının düzeltilmesi, eşlik eden faktörlerin tanınması ve en önemlisi de yakın hasta takibi gereklidir. Sıvı tedavisi olarak, kardiyak yetmezliği olmayan bir hastada izotonik salin (%0.9 NaCl) 1. saatte 15-20 mL/kg/saat hızında veya daha fazla verilmelidir. İzleyen saatlerde sıvı replasmanı, hidrasyon durumunun hemodinamik takibi, serum elektrolit düzeyleri ve idrar çıkışına göre ayarlanmalıdır. Regüler insülin, intravenöz 0.15 Ü/kg bolus verilmesinin ardından 0.1 Ü/kg/saat devamlı infüzyon (genellikle 5-7 Ü/saat) uygulanmalıdır. Plazma glukozu DKA'da 250 mg/dL'ye, HHD'de 300 mg/dL'ye ulaşınca insülin infüzyonu 0.05-0.1 Ü/kg/saat'e azaltılmalı ve intravenöz sıvılara %5 dekstroz solüsyonu eklenmelidir. DKA'da asidoz düzelene kadar serum glukozu 150-200 mg/dL, HHD'de mental bulanıklık ve hiperozmolarite düzelene kadar serum glukozu 250-300 mg/dL civarında olacak şekilde insülin dozu ve dekstroz konsantrasyonu ayarlanmalıdır. Yeni tanı alan tip 1 diyabetli hastalarda, oral almaya başlayınca total insülin dozu 0.6-0.7 Ü/kg/gün olarak hesaplanarak insülin tedavisi başlanır. Bazı tip 2 diyabetik hastalar uygun görülürse diyet ve oral ajanlarla takibe alınabilirler. Potasyum replasmanına, serum potasyum düzeyine göre hasta idrar çıkardıktan sonra başlanmalıdır. İnfüzyon sıvılarına eklenecek 20-30 mEq/L potasyum solüsyonu, serum potasyum konsantrasyonunu normal sınırlar içinde (4-5 mEq/L) tutmak için yeterlidir. DKA'da bikarbonat kullanımı üzerine net bir fikirbirliği halen yoktur. DKA'da pH'ı 7.0'nin altında olan hastalara bikarbonat verilebilir. Bikarbonat tedavisi, pH > 7.0 ise gerekli değildir. Tedavi sırasında gelişebilecek komplikasyonlar, hipoglisemi, hipokalemi, serebral ödem, erişkin respiratuar distres sendromu ve hiperkloremik metabolik asidozdur. Yoğun hasta eğitimi ve akut hastalık sırasında uygun yaklaşım ile bu iki durumdan korunma mümkün olabilmektedir.

Hyperglycemic Emergencies

Key Words: Hyperglycemic emergencies, Diyabetic ketoacidosis, Hyperosmolar hyperglycemic state.

Anahtar Kelimeler: Hiperglisemik aciller, Diyabetik ketoasidoz, Hiperozmolar hiperglisemik durum.

 

 

Yazışma Adresi: Dr. Aslı NAR

Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Endokrinoloji ve Metabolizma Ünitesi, ANKARA

Makalenin Geliş Tarihi: 25.07.2001

Makalenin Kabul Tarihi: 10.08.2001

[ Tam metin ][ PDF ]
<< Geri Yazdır
 
 
Designed and developed by
Bu site hekimleri sağlık alanında bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler tanı ve tedavi amaçlı kullanıldığında sorumluluk tamamen kullanıcıya aittir.
Tüm hakları 'ne aittir